U staat met een volle kruiwagen en vraagt zich af: gooi ik die zak kunstmest erdoor of loods ik het oude GFT-afval in de compostbak? Het antwoord hangt niet alleen van de opbrengst af, maar vooral van uw portemonnee op de lange termijn. Ik tuinier al jaren, heb zakken kunstmest gesleept en emmers compost omgeschept — hier is mijn nuchtere rekensom en advies.
Directe kosten: wie is goedkoper per seizoen?
Kort door de bocht: kunstmest geeft snelle voeding en u betaalt vooral voor die directe effectiviteit. Een zak kunstmest van 5 kg kost doorgaans €10–20 en is ruim voldoende voor een kleine moestuin voor één seizoen. Zakcompost (40 L) kost meestal €3–6; voor een border van 10 m² heeft u al snel enkele zakken nodig.
- Kunstmest: relatief lage kost per seizoen, snelle reactie van planten.
- Compost: lage kost per volume, vooral voordelig als u zelf composteert of gemeentelijke compost gebruikt.
Langetermijnkosten en verborgen besparingen
Hier wint compost meestal. Goede compost verbetert structuur en waterretentie van de grond — dat betekent minder water geven, minder erosie en uiteindelijk minder kunstmest. In mijn moestuin verminderde een jaarlijkse toediening van compost binnen twee jaar de behoefte aan kunstmest aanzienlijk.
- Waterbesparing: compost kan de waterbehoefte met tientallen procenten verlagen, afhankelijk van de bodem.
- Onderhoud: gezonde bodem vraagt minder ingrepen en minder dure herstelproducten.
- Regelmatige bodemverbetering betaalt zich uit: hogere opbrengst per vierkante meter zonder doorlopende aankoop van NPK.
Praktische rekenvoorbeeld — snelle inschatting
U heeft 50 m² moestuin. Optie A: kunstmest voor één seizoen — €15–30. Optie B: compost (zakken of eigen compost) — €20–60 als u alles moet kopen, maar veel goedkoper als u zelf composteert of gemeentelijke compost gebruikt (soms gratis of €5–10 per kuub).
Conclusie: op korte termijn kan kunstmest goedkoper lijken. Na 2–3 jaar compenseert compost vaak de extra investering door lagere water- en hulpstofkosten en betere opbrengststabiliteit.
Wanneer kiest u voor wat?
- Gebruik kunstmest als u snel tekorten wilt aanvullen (bijvoorbeeld voor een gewas dat snel bloeit of kort voor oogst).
- Kies compost als u uw bodem wilt opbouwen — ideaal voor moestuinen, perken en nieuwe beplanting.
- Combineer: geef na het opruimen van een seizoen compost voor structuur en een lichte kunstmestbeurt bij specifieke tekorten.
Praktische tips om geld te besparen
- Maak uw eigen compost: GFT + houtsnippers + af en toe een laag aarde. Het kost tijd, maar veel minder geld.
- Laat uw bodem testen (pH-kit of gemeentelijke test): zo voorkomt u onnodige aankopen.
- Koop in bulk of gebruik gemeentelijke compoststations — lokaal vaak goedkoop.
- Gebruik gerichte bemesting: strooi niet blind, maar voed waar nodig (bladvoeding of micronutriënten bij tekorten).
Mijn ervaring: voor wie geld wil besparen op de lange termijn en van minder gedoe houdt, is investeren in compost eerlijk gezegd zinvoller. Maar voor snelle resultaten bij eenjarigen blijft kunstmest handig. Wat gebruikt u in uw tuin? Deel uw ervaring — ik lees graag uw tips en fouten zodat we allemaal slimmer kunnen tuinieren.
