Je dacht dat de lamp uit is — en toch tikt de meter door. Ik merkte dit keer op keer tijdens huisinspecties: één type schakelaar veroorzaakt vaak verborgen verbruik dat oplopen tot bijna 40% van wat je lamp zou gebruiken. Lees dit nu, want met de huidige energieprijzen in Nederland betekent het direct meer euro’s op je rekening.
Als je LED-spots flikkeren, lampen blijven gloeien of je slimme schakelaar altijd ‘aan’ lijkt, dan kan dit artikel je letterlijk geld besparen — en een bezoek van de elektricien voorkomen.
Waarom deze schakelaar heimelijk stroom slurpt
In mijn werk zie ik het patroon steeds terug: mensen vervangen halogeen door LED, hangen er een goedkope elektronische dimmer of een slim schakelaartje zonder nul-draad tussen — en denken dat alles energiezuiniger is. Maar veel van die schakelaars gebruiken een kleine stroom om elektronica in leven te houden of laten lekstroom door naar de LED-driver.
Resultaat: de lamp staat uit, maar de voeding van de dimmer/driver blijft power trekken. Het gedraagt zich als een kraan die zacht blijft druppelen — je merkt het pas na een rekening.
Hoe dat technisch werkt (kort)
- Elektronische dimmers en slimme schakelaars zonder nul gebruiken een minimale stroom om zichzelf te voeden.
- LED-drivers zijn gevoelig: zelfs kleine lekstromen laten LEDs zwak branden of flikkeren.
- In bepaalde combinaties (oude bedrading + goedkope elektronica) kan het verbruik van de schakelaar en de lamp samen flink oplopen — tot ongeveer 40% in tests die ik zag.
Hoe je het zelf test — veilig en snel
Veel mensen willen meteen aan de kabels zitten. Doe dat niet zonder kennis. Wel kun je eenvoudige checks doen die ik in de praktijk gebruik om problemen te identificeren.
- Koop een eenvoudig kWh- of wattmeter (Gamma, Praxis, Action verkopen ze). Plug hem in op een lamp of op een apparaat om verbruik te meten.
- Schakel je schakelaar uit en meet alsnog: zie je een klein maar constant verbruik? Dat is een aanwijzing voor lekstroom/standby.
- Als het om ingebouwde plafondspots gaat, gebruik een stroomtang (laat dat doen door een monteur) of zet een ander lampje op dezelfde groep en vergelijk.
- Vermoed je een slimme schakelaar? Log in op de app: sommige smart switches rapporteren hun eigen verbruik.
Snelle hacks die direct besparen
Ik geef je concrete, beproefde stappen — zonder gevaarlijke klusjes.
- Vervang goedkope dimmers door een klassieke mechanische schakelaar of een dimmer met nul-draad. Dat elimineert vaak de lekstroom.
- Gebruik een by-pass-module of load capacitor achter de schakelaar — verkrijgbaar bij bouwmarkten — maar laat die installeren door een erkend installateur.
- Overweeg slimme schakelaars die wél een neutrale draad nodig hebben; die verbruiken vrijwel geen onnodige stroom als ze uitstaan.
- Voor tijdelijke controle: zet lampen op een slimme stekker of stopcontactsmeter om zichtbaar te maken hoeveel ze ‘uit’ blijven gebruiken.
Levenshack — stap-voor-stap (veilig)
- Stap 1: Koop een plug-in energiemeter bij Gamma of Action.
- Stap 2: Plug een losse tafellamp in de meter; zet lamp en schakelaar in verschillende standen (aan/uit/dimmen) en noteer wattages.
- Stap 3: Als je afwijkingen ziet, maak foto’s van typeplaatjes van dimmers en lampen en stuur die naar je elektricien of naar een forum (ik heb vaak snel advies gegeven aan klanten op basis daarvan).
- Stap 4: Laat een erkend installateur (erkende installateur in NL) de schakelaar vervangen of een bypass installeren. Veiligheid eerst.
Wat de elektricien zal doen — en wat je níet zelf moet proberen
Als ik bij iemand thuis kom, zijn dit de meest voorkomende oplossingen:
- Controleren of er een nul-draad aanwezig is en zo ja: vervangen door een switch die hiermee werkt (minder lekverlies).
- Gebruik van relais in plaats van elektronische schakelaars: relais trekken geen constante stroom als ze uit staan.
- Installatie van kleine condensatoren/bypass modules speciaal voor LED’s.
Probeer niet zelf te experimenteren met draden en groepenkasten als je daar geen ervaring mee hebt — dat is levensgevaarlijk en kan je verzekering in Nederland in de problemen brengen.
Waarom dit nu urgent is in Nederland
Ik zie dit vooral in Nederlandse woningen met renovatieverlichting: mensen plakken LED-lampen in oude armaturen en hangen er goedkope dimmers tussen. Met de energietarieven van de laatste jaren gaat zo’n klein lek snel tellen op je jaarnota.
En nog iets: veel bouwmarkten (Praxis/Gamma) promoten goedkope slimme oplossingen. Niet elke goedkope oplossing is zuinig in praktijk.
Checklist — wat te doen deze week
- Controleer 1-2 lamppunten met een energiemeter.
- Vervang verdachte dimmers door modellen met nul-draad of mechanische relais.
- Vraag offertes op bij twee erkende installateurs in jouw regio (Stedin gebiedsinfo kan helpen met lokale vakmensen).
- Deel foto’s van je schakelaars in een klusgroep of met je elektricien voor snel advies.
Ik heb vaak gezien dat een simpele vervanging binnen een uur de problemen en het extra verbruik oplost. Je bespaart daarmee niet alleen stroom, maar voorkomt ook beschadigde LED-drivers en irritante flikkeringen.
By the way, als je in een rijtjeshuis in Amsterdam of een vrijstaande woning in Friesland woont: de kans dat je tegen dit probleem aanloopt is ongeveer gelijk — het hangt meer af van welke dimmer iemand ooit kocht dan van de buurt.
Wil je dat ik kijk naar een specifieke situatie? Plaats een foto van je schakelaar of noem het type, dan vertel ik wat waarschijnlijk het probleem is.
