U geeft ze liefde, koopt de beste potgrond bij Intratuin en zet ze nog eens in de vensterbank — en tóch hangen de bladeren er in februari slap bij. Het is frustrerend en niet per se uw groene vingers; vaak is er één simpele fout de boosdoener. Ik heb het tientallen keren gezien bij vrienden, buren en mijn eigen vensterbanken.
De echte boosdoener: te veel water
In de winter blijft water veel langer in de pot zitten en zijn wortels veel minder actief. Dat lijkt onschuldig, maar het zorgt voor zuurstoftekort en wortelrot. Schimmels krijgen vrij spel en binnen een paar weken kan een gezonde plant er dramatisch slecht uitzien.
Waarom overbewatering zo verraderlijk is
- Temperatuur en metabolisme: bij lage temperaturen neemt de wateropname van de plant af — terwijl u misschien hetzelfde gietritueel aanhoudt.
- Langzamere verdamping: droge, koele lucht betekent dat de grond niet snel opdroogt.
- Zuurstoftekort: natte aarde verstikt de wortels en bevordert pathogenen zoals Phytophthora.
Herken de symptomen vroeg
Let op: vergeelde bladeren, zacht of bruin centrum bij de wortels, en een muffe, aardse geur uit de pot. Sommige planten lijken eerst juist heel fel — nieuw blad dat snel afsterft is een signaal dat de wortels al aangetast zijn.
Wat u meteen kunt doen — praktische stappen
- Stop met routinegieten. Voel de bovenste 2–3 cm grond; is het nog vochtig, wacht. Voor veel kamerplanten is één keer per twee weken in de koude maanden genoeg.
- Controleer drainage. Zijn er afwateringsgaten en zitten die niet vol met aarde of wortels? Til potten op met schoteltjes of kleine pootjes zodat water kan wegstromen.
- Verplaats naar een koelere plek (5–15 °C). Planten hebben in rust minder warmte en licht nodig. Een koele hal, veranda of slaapkamer kan perfect zijn.
- Gebruik luchtige potgrond en eventueel perliet. Zware, vochtvasthoudende mixen houden te veel water vast.
- Als de wortels rot zijn: haal de plant uit de pot, snijd aangetaste wortels weg en laat droogen voor u opnieuw plant — gebruik verse potgrond.
Specifieke tips voor Nederlandse winters
In huizen met centrale verwarming droogt de lucht uit. Zet planten niet direct op radiatoren of vlak bij tochtige, koude ramen. Bij balkons en dakterrassen vormen vorst en smeltwater een probleem: zorg voor vorstbestendige potten en verhoogde plekken zodat smeltwater niet constant rond de wortels blijft staan. In bouwmarkten zoals Gamma of Karwei vindt u goedkoop potpootjes en isolerende potten die echt helpen.
Welke planten zijn extra kwetsbaar?
- Ficus-variëteiten en Monstera — grote bladeren, gevoelig voor wortelrot.
- Pelargoniums en mediterrane kuipplanten — sterven snel bij koude én natte voeten.
- Kruiden in potten (basilicum, munt) — jaarlijks snel achteruit in natte winters.
Een kleine “wow”-feit: veel tuincentra melden dat een groot deel van teruggebrachte kamerplanten in het voorjaar niet wilde sterven door kou, maar door te veel water in de winter. Het is dus geen mysterie, maar een gewoonte die u kunt doorbreken.
U hoeft niet alle planten liefdeloos te verwaarlozen, maar een beetje minder water in de winter kan hun leven vaak redden. Probeer het deze winter eens systematisch: minder gieten, goede drainage, en een koelere plek.
Heeft u een plantenramp of juist een succesverhaal deze winter? Deel het hieronder — uw tip kan iemand anders die zieltogende Monstera redden.
